Kościół tylko wtedy może być wiarygodnym narzędziem pojednania, gdy sam żyje jednością – mówi kard. Grzegorz Ryś, nawiązując do podpisanej 5 listopada 2025 roku przez Konferencję Kościołów Europejskich (CEC) oraz Radę Konferencji Episkopatów Europy (CCEE) nowej Karty Ekumenicznej. Hierarcha zwraca uwagę na potrzebę odnowienia świadomości ekumenicznej w całym Kościele, także w Polsce.
Ten wspólny dokument stanowi kamień milowy na drodze ekumenicznej Kościołów europejskich, odnawiając ich zobowiązanie do wspólnego kroczenia w dialogu, wzajemnym zrozumieniu i wspólnym świadectwie wobec wyzwań współczesności. Zaktualizowana Charta została oficjalnie podpisana przez Jego Eminencję Arcybiskupa Nikitasa z Thyateiry i Wielkiej Brytanii, przewodniczącego CEC, oraz Arcybiskupa Gintarasa Grušasa z Wilna, przewodniczącego CCEE. Wspólnie potwierdzili oni odnowione zaangażowanie w dalsze budowanie mostów między Kościołami w Europie.
„Ta Karta Ekumeniczna jest wezwaniem do sumienia i współpracy” – powiedział arcybiskup Nikitas. „Nasze zobowiązanie wobec siebie nawzajem jako Kościołów nie jest abstrakcyjne – jest zakorzenione we wspólnej wierze, przeżywanej pośród bólu, podziału i nadziei. W podzielonej i zsekularyzowanej Europie Charta zachęca nas, byśmy na nowo odkryli siłę naszej wspólnoty i pilność naszej misji. Musimy razem głosić Ewangelię, bronić godności człowieka i działać ramię w ramię na rzecz sprawiedliwości, pokoju i troski o stworzenie. To jest nasze ekumeniczne powołanie – nie tylko mówić o jedności, ale nią żyć.” Arcybiskup Grušas podkreślił, że zaktualizowana Charta pojawia się w kluczowym momencie dla drogi Europy. „Nasze Kościoły są wezwane, by być znakami jedności i nadziei – nie tylko słowem, lecz czynem. Ta Charta uzdalnia nas do wspólnej odpowiedzi na rany wojny, przymusowe migracje i etyczne wyzwania nowych technologii. Przypomina nam, by iść pokornie, stawiać czoła błędom przeszłości i tworzyć przestrzenie uzdrowienia i pojednania. Wzywa nas również do słuchania głosu młodych i włączania ich w kształtowanie drogi, która jest przed nami. Jesteśmy silniejsi, gdy stoimy razem.”
W obliczu zmieniającej się Europy Pierwotnie podpisana w 2001 roku Karta Ekumeniczna od dawna stanowiła podstawowy tekst współpracy ekumenicznej na całym kontynencie. Jej nowa, zaktualizowana wersja – ogłoszona w roku obchodów 1700-lecia Soboru Nicejskiego – odzwierciedla zmieniający się społeczny, duchowy i ekologiczny krajobraz Europy.
Odpowiada na pilne potrzeby współczesnego świata, takie jak dążenie do pokoju i pojednania, przyjęcie migrantów i uchodźców, naglące wezwanie do ochrony stworzenia oraz pogłębianie relacji z wspólnotami żydowskimi i muzułmańskimi. Dokument oferuje również chrześcijańską refleksję nad etycznymi aspektami nowych technologii i podkreśla rolę młodych ludzi jako aktywnych uczestników i liderów ekumenizmu. Centralnym motywem pozostaje zobowiązanie do dawania wspólnego chrześcijańskiego świadectwa w przestrzeni publicznej – opartego na współczuciu, sprawiedliwości i wspólnej odpowiedzialności za przyszłość Europy.
Leczyć przeszłość, kształtować przyszłość W duchu pokory i nadziei zaktualizowana Charta nie unika trudnych tematów związanych z ranami przeszłości i instytucjonalnymi zaniedbaniami. Przeciwnie – stanowi odnowione wezwanie do uzdrowienia, odpowiedzialności i przemiany, zachęcając Kościoły, by realizowały swoją jedność poprzez konkretne działania i świadectwo.
Dzień po podpisaniu w Rzymie zrewidowanej Karty Ekumenicznej odbyło się spotkanie z papieżem Leonem XIV. W audiencji uczestniczyło kilku członków CCEE i CEC, a także inni przedstawiciele różnych wyznań chrześcijańskich, co podkreśla wspólne poczucie odpowiedzialności za Kartę Ekumeniczną oraz pragnienie pogłębiania współpracy między tradycjami chrześcijańskimi w Europie. Papież Leon powitał delegację słowami: „Łaska, miłosierdzie i pokój od Boga Ojca i Chrystusa Jezusa, naszego Pana”, przypominając o odpowiedzialności za kontynuowanie dzieła jedności chrześcijan. Podkreślił znaczenie ponownego odczytania Charty dwadzieścia pięć lat po jej pierwszym podpisaniu, stwierdzając: „Z pewnością wyzwania, przed którymi stają chrześcijanie na drodze ekumenicznej, stale się zmieniają.” Papież zwrócił uwagę na zmieniający się kontekst, w jakim dziś działają Kościoły, zauważając, że wiele wspólnot chrześcijańskich w Europie „coraz częściej postrzega siebie jako mniejszość” w społeczeństwach naznaczonych różnorodnością i nowymi formami kulturowego wyrazu. Podkreślił potrzebę otwartości i gościnności, mówiąc: „Istnieje wiele nowych głosów, które trzeba usłyszeć, i historii, które należy przyjąć poprzez codzienne spotkania i bliższe relacje — nie wspominając o pilnej potrzebie promowania dialogu, zgody i braterstwa pośród zgiełku przemocy i wojny.”
Audiencja zakończyła się błogosławieństwem Papieża dla dalszej współpracy między CCEE i CEC. „Ponawiam serdeczne życzenia dla waszych wysiłków i udzielam wam oraz waszym bliskim mojego gorącego błogosławieństwa” – powiedział. Przedstawiając zrewidowaną Kartę Ekumeniczną Papieżowi Leonowi, CCEE i CEC ponownie potwierdziły swoje wspólne zobowiązanie do pogłębiania wspólnoty, umacniania chrześcijańskiego świadectwa oraz wspólnej pracy na rzecz pokoju, sprawiedliwości i pojednania w Europie.