Publiczna obrona rozprawy doktorskiej 

ks. mgra  Christiana  Halamy 

 

W dniu 24 stycznia 2002 roku odbyła się w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie publiczna obrona rozprawy doktorskiej 
ks. mgra Christiana Halamy pt. „Der Weltgeistliche Alois Anton und sein Einfluss auf das Werden der altkatholischen Bewegung in Wien 1871 / 72". Rozprawa została napisana pod kierunkiem bpa prof. dra hab. Wiktora Wysoczańskiego, a recenzentami pracy byli: 
ks. prof. dr hab. Zdzisław Kijas z PAT 
i prof. dr hab. Karol Toeplitz z ChAT. 

 

Zamierzenie rozprawy można ująć w trzech punktach. 

Po pierwsze, Autor chciał odpowiedzieć na pytanie: 
co łączyło Alojzego Antona z powstaniem ruchu starokatolickie go oraz na ile, w sposób istotny, wpłynął on na ukształtowanie się sprzeciwu wobec postanowień  I Soboru Watykańskiego w Austrii. 
Po drugie, w rozprawie szło o wy pełnienie luki, która dotyczy roli Kościoła Starokatolickiego w Austrii w kształtowaniu się Kościołów starokatolickich. Powstanie tego ruchu w Wiedniu, związane jest oczywiście z Alojzym Antonem, co powoduje koncentrowanie się na jego osobie i jego poglądach. 
Po trzecie, celem rozprawy ks. Christiana Halamy było ukazanie powstawania i ukształtowania się starokatolickiej parafii pw. Salvatora w Wiedniu, która istnieje do dziś  i która stała się „parafią-matką" dla całego szeregu innych parafii w Austrii.

 


ks.  Christian Halama

 

   Ks. Christian Halama urodził  się 6 czerwca 1967 roku w Wiedniu. Tam ukończył szkołę podstawowe i gimnazjum humanistyczne, a następnie studiował teologię w Seminarium Duchownym i na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu w Wiedniu. Studia ukończył w 1990 roku, a w 1994 otrzymał święcenia kapłańskie w Kościele starokatolickim Austrii. W roku 1995 rozpoczął studia na Wydziale Chrześcijańskokatolickim Uniwersytetu w Bernie, gdzie uzyskał licencjat z teologii. W roku 2001 przedstawił Senatowi ChAT rozprawę doktorską, a 24 stycznia — po zdaniu egzaminów i publicznej obronie — otrzymał tytuł doktora teologii w zakresie starokatolickiej teologii historycznej.

zobacz ...

Wszystkie te problemy nie były w zasadzie dotychczas w sposób naukowy opracowane. Dlatego głównym zadaniem Księdza Doktoranta było wytypowanie potencjalnych materiałów źródłowych, ich odnalezienie i opracowanie. Odnośnie do źródeł chodzi przede wszystkim o archiwalia i taką literaturę jak: gazety, czasopisma i prasa. 
Autor świadomie zrezygnował z do głębnej, teologiczno-eklezjologicznej oceny poglądów Antona, ponieważ rozprawa pomyślana jest w pierwszym rzędzie jako prezentacja wycinka historii Kościoła. Mimo to starał się wskazać i zasygnalizować istnienie obszernej dokumentacji i analiz Antona, dotyczących np. projektu statutu parafii.
Doktorant w swej pracy wykazał, że w zasadzie grunt dla powstania ruchu starokatolickiego był znakomicie przygotowany. Tzw. „józefinizm" oznaczał zdecydowane uprzywilejowanie, jeśli nawet nie opanowanie państwa przez Kościół. Era Metternicha, a później konkordat z 1855 r. dał Kościołowi ponownie zwiększoną władzę nad strukturami państwowymi. Walka z konkordatem — austriacki „Kulturkampf" — stała się jednocześnie ruchem kształtującym po stawy dla samodzielnych przemyśleń u osób świeckich, które dotychczas znajdowały się pod całkowitym wpływem kleru. 
Rodzący się liberalizm w cesarstwie austro-węgierskim doprowadził do uchwalenia szeregu nowych ustaw (przede wszystkim konstytucji w 1867), dotyczących praw obywatelskich, które zostały przez Piusa IX zdecydowanie odrzucone, co doprowadziło również do powstania różnych ugrupowań wewnątrz Kościoła. 
Grunt pod ukształtowanie się Kościoła wolnego od wpływów Rzymu, zabarwionego specyfiką danego kraju, a jednocześnie jednoznacznie katolickiego — był dobrze przygotowany. Antyliberalne nastawienie papieża, przygotowania do I Vaticanum, wyprzedzające go polemiki, wreszcie uchwalenie obu dogmatów: o uniwersalnym boskim prymacie jurysdykcyjnym i nieomylności w sprawach wiary i moralności — stały się katalizatorami i zapalnikiem zarazem. 
W rozprawie Autor przedstawił biografię Alojzego Antona, przebieg jego kariery i cechy osobowości. Wiele szczegółów dotyczących jego życia wydobyto na światło dzienne po raz pierwszy. Jego droga do starokatolicyzmu nie wynikała bynajmniej z przesłanek czysto religijnych, o czym świadczy jego biografia. Narysowano sylwetkę barwnej osobowości, posiadającej niewątpliwe zalety, godnej wspomnienia, ale na pewno nie wolnej od krytycznego spojrzenia na nią. Należy raz jeszcze podkreślić, że zarówno charakterstyka osoby, jak i poglądów zawarta w tej pracy opiera się na nieznanych dotąd źródłach. Autor starał się przedstawić tę osobowość z należytym krytycyzmem obiektywnie i z dystansem. 
Ks. Alojzy Anton nie był osamotniony w swych działaniach; miał szereg liczących się współpracowników, z których najważniejszym był dr Carl Lindner. Z badań wynika, że Anton nie był jedynym duchownym oponentem wobec uchwał I Vaticanum. Współcześnie z nim działali inni duchowni, którzy także byli ważnymi osobami dla wiedeńskich starokatolików. Dziewięć biografii tych duchownych zamieszczono w pracy, dokumentując je po raz pierwszy. Wynikiem działalności ks. Alojzego Antona jest przede wszystkim utworzona przez niego parafia pw. Salvatora — „parafią-matką" innych parafii starokatolickich w cesarstwie austro-węgierskim. Istnieje ona nadal i posiada duże perspektywy rozwoju.