Z życia Kościoła.

I Międzynarodowe Sympozjum Naukowe z okazji 100 rocznicy powstania Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich

W dniach od 28 do 30 kwietnia 1988 r. odbyło się w Jabłonnie k. Warszawy Międzynarodowe Sympozjum Naukowe inaugurujące obchody 100. rocznicy powstania Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich.



(Drugi dzień obrad — 29 kwietnia 1988 r.)


(zobacz:
Pierwszy dzień obrad — 28 kwietnia 1988 r.; Trzeci dzień obrad — 30 kwietnia 1988 r.)

Drugi dzień obrad rozpoczęto modlitwą, którą odmówił Pierwszy Biskup Tadeusz R. Majewski — Zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego.
Jabłonna_Palac

 

Warszawa-Jablonna1988_04_28-30

 

Warszawa-Jablonna1988_04_28-30
Następnie przewodnictwo obrad objął bp Józef Brinkhues z RFN, który serdecznie wszystkich powitał. Wyraził on nadzieję, że po bardzo pracowitym pierwszym dniu obrad uczestnicy z zainteresowaniem wysłuchają dalszych, naukowych referatów.  

I tak jako pierwszy w tym dniu referat wygłosi ks. dr Fred Smit z Holandii — wykładowca Historii Kościoła na Uniwersytecie w Utrechcie. Tematem referatu był: "Dalszy rozwój Unii Utrechckiej (Biskupów Starokatolickich) w latach 1889—1909”.


 Referat został bardzo pozytywnie oceniony m.in. przez Przewodniczącego obrad. Dziękując ks. dr. F. Smitowi za szczegółowe i dokładne wywody historyczne, ks. bp J. Brinkhues powiedział: „Jeżeli się czegoś nauczyliśmy, to przy wszystkich różnicach zdań, jedność Unii Utrechckiej nie tylko została utrzymana, ale na przestrzeni tych lat - do 1909 roku - jedność ta się wzmacniała". Następnie otwarto dyskusję.

Warszawa-Jablonna1988_04_28-30

Ks. Dziekan
W. Puszczyński



Warszawa-Jablonna1988_04_28-30

Bp Tadeusz R. Majewski



Jako pierwszy głos zabrał ks. dziekan Puszczyński. Wystąpił on z jednym zastrzeżeniem — lecz nie do autora referatu, raczej do tłumacza. Mianowicie chodziło o określenia „nacjonalizm polski”. Księdza Dziekana jako Polaka było to trudne do przyjęcia, ponieważ „nacjonalizm” jest pojęciem negatywnym, które oznacza wybujały  patriotyzm i łączy się z bolesnymi kartami w naszej historii. Należałoby tu — według księdza W. Puszczyńskiego — użyć słowo "patriotyzm polski".

W odpowiedzi zarówno ks. dr F. Smit, jak i tłumacz zgodzili się z ks. dziek. W. Puszczyńskim co do tego, że słowo "patriotyzm" byłoby tu właściwym.

Kolejny uczestnik dyskusji ks. Kanclerz  Cz. Siepetowski powrócił do sprawy poruszonej w pierwszym dniu obrad, a dotyczącej ukazywania się zbyt małej ilości publikacji n/t historii Unii Utrechckiej. Ksiądz zwrócił się z pytaniem, czy referaty wygłoszone na Sympozjum ukażą się w oddzielnej publikacji?

Odpowiedzi udzielił bp Tadeusz R. Majewski, który powiedział, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby w przyszłości wydać drukiem cały szereg dokumentów z tej interesującej problematyki , a nawet — w związku z uruchomieniem własnej poligrafii — służyć innym Kościołom Unii Utrechckiej.

Ks. dr F. Smit w uzupełnieniu dodał, iż wygłosił tylko część swojego referatu i że całość przedstawi stronie polskiej w oddzielnej publikacji.

Ks. Kanclerz Cz. Siepetowski poruszył jeszcze jedną kwestię, a mianowicie wybór arcybiskupa.

W odpowiedzi ks. dr F. Smit wyjaśnił, iż Utrecht jest arcybiskupstwem i dlatego właśnie w tym mieście musi być arcybiskup. To tak, jak np. biskup Canterbury zawsze jest arcybiskupem anglikańskim.

Uzupełniając wypowiedź ks. dr. F. Smita, bp J. Brinkhues dodał, iż biskup Utrechtu jest arcybiskupem, ponieważ jest to zgodne z tradycją. Historycznie jest ustalone, że arcybiskup Utrechtu przewodniczy Kolegium Biskupów Unii Utrechckiej. „Mamy nadzieję — powiedział bp J. Brinkhues — że będzie jeszcze wielu arcybiskupów Utrechtu i że pod ich rządami rozwijać się będzie Unia Utrechcka przy pomocy wszystkich biskupów w Ameryce, Polsce itd.

Po krótkiej przerwie kilkuosobowa delegacja pojechała do Warszawy, by złożyć wieniec pod pomnikiem Nike.

Bp Wiktor Wysoczański poinformował zebranych, iż w związku z wizytą u Ministra Władysława Loranca — kierownika Urzędu d/s Wyznań — gości zagranicznych i biskupów polskich przybyłych na Sympozjum, nastąpią w programie obrad — w godzinach popołudniowych — małe zmiany.

 

Warszawa1988_04_29
Warszawa-Jablonna1988_04_28-30

Następnie przewodniczący obrad dr J. Brinkhues zapowiedział wygłoszenie kolejnego referatu przez doc. dr. hab. Janusza Maciuszko z Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Temat referatu brzmiał: „Starokatolicyzm widziany oczami protestanta”.

Po wygłoszeniu referatu przewodniczący obrad serdecznie podziękował referentowi, a następnie oddał głos dyskutantom.

 

Warszawa-Jablonna1988_04_28-30

 

Ks. dziek. J. Kuczek z wielkim zainteresowaniem wysłuchał referatu, tym bardziej, że — jak powiedział — „Pan Docent jako historyk umiejętnie połączył historyczne i teologiczne elementy analizowanego tematu”. Niemniej jednak słuchając referatu ks. dziek. J. Kuczek odniósł wrażenie, jakoby Referent przedstawił, że spowiedź ogólna i praktyka małżeństwa duchownych jest wynalazkiem Reformacji. Tu dyskutant przypomniał, że spowiedź w formie ogólnej istniała już w Kościele pierwszych wieków, czego dowodem są chociażby pisma św. Ambrożego. Wynika z nich, że w IV w. w Kościele zachodnim w Mediolanie istniała spowiedź w formie ogólnej. Podobnie, jeśli chodzi o problem małżeństwa duchownych. Już Apostoł Paweł w liście do Tymoteusza wyraźnie stwierdza, że biskup ma być mężem jednej żony. Natomiast jeśli chodzi o rolę Kościoła ewangelickiego, to po prostu w okresie Reformacji on te problemy przypomniał.

Doc. J. Maciuszko wyjaśniając ten problem powiedział, iż w obu przypadkach jeśli chodzi o spowiedź i zniesienie celibatu — użyta tu konstrukcja słowna wypowiadała pozytywny sąd środowisk protestanckich o praktyce Kościołów starokatolickich.

Ks. dziek. S. Muchewicz poruszył kwestię Soboru Trydenckiego. „Wiemy — powiedział — iż na uchwały tego Soboru inaczej patrzą Kościoły protestanckie, a inaczej Kościoły starokatolickie”. W związku z tym poprosił o wyjaśnienie tej sprawy. Dyskutant zwrócił też uwagę na rozróżnienie tradycji biblijnej i kościelnej. „Sprawą problematyczną — powiedział ks. dziek. S. Muchewicz — jest w ogóle pojęcie Tradycji. Między Kościołem Rzymskokatolickim a Kościołami protestanckimi istnieje różnica w pojmowaniu pojęcia Tradycji. Bo tradycję można rozumieć w znaczeniu biblijnym i kościelnym. Tradycja biblijna jest starsza i obszerniejsza od samej Biblii. Nie wszystko, to, co tradycja biblijna przekazywała, zostało zapisane w Biblii. Natomiast z referatu wynikało, iż Kościół protestancki odrzuca tę Tradycję. My, jako starokatolicy, tej Tradycji — tradycji biblijnej nie możemy odrzucić” — zakończył dyskutant. Ks. dziek. S. Muchewicz poprosił Referenta o wyjaśnienie tej kwestii.

Doc. J. Maciuszko zaczął swe wyjaśnienie od kwestii drugiej i powiedział: „Tradycja biblijna jest wspólna dla nas wszystkich. Mówiąc o tradycji, różnicowałem tradycję kościelną w obrębie rzymskiego katolicyzmu i doktryn starokatolickich”.

Ustosunkowując się zaś do pytania pierwszego rzekł: „O ile wiem, w dostępnych materiałach powiedziane jest jasno, że doktryna starokatolicka rozważa sobory ekumeniczne pierwszego tysiąclecia. W związku z tym oficjalne enuncjacje Kościołów starokatolickich stwierdzają wyraźnie, że sobory drugiego tysiąclecia — ponieważ nie były ekumeniczne — nie mają charakteru rozstrzygnięcia prawno-kanonicznego. Gdyby Kościoły starokatolickie uznawały np. orzeczenia Soboru Trydenckiego, wówczas chyba nie doszłoby do interkomunii z Kościołem Anglikańskim. Ostatecznie rozstrzygające znaczenie ma tu wypowiedź Kościołów starokatolickich skierowana do Kościoła prawosławnego”.

Ks. B. Wołyński skierował do doc. J. Maciuszko pytanie odnoszące się do wypowiedzi mówcy nt. protestantyzmu, który traktuje starokatolicyzm dwutorowo. Pierwszy tor: niezależność w stosunku do Kościoła Rzymskokatolickiego uzyskuje aprobatę ze strony protestanckiej. Natomiast jeśli rozważa słowo „katolicyzm” — następuje wahanie, niepewność. Stąd pytanie, czyżby Pan Docent miał żal do polskokatolików, że są katolikami?

Doc. J. Maciuszko zaprzeczył takiemu twierdzeniu. Dodał natomiast, iż zastrzegł, że sąd o tej dwupoziomowości jest oparty na typowych sądach potocznych, a więc sądach w pewnej mierze amatorskich. W referacie starał się wskazać, z jakich przyczyn ów człon katolicki bywa przyjmowany przez protestantów z pewnym zaniepokojeniem i dlaczego katolicyzm z dodatkiem na początku „staro-” nie budzi obaw, a z dodatkiem „rzymsko-” obawy budzi. Doc. J. Maciuszko dodał, że trzeba pamiętać o tym, że współcześni teologowie luterańscy mówią otwarcie o katolickości. Nie można bowiem po prostu odciąć się od korzeni.

W dalszej części obrad skierowano pytanie do ks. prof. H. Aldenhovena z Berna (który jeszcze tego dnia miał wracać do Szwajcarii). Bp J. Szotmiller zapytał Księdza Profesora, jak Kościół starokatolicki zapatruje się na treść dokumentu z Limy — o którym ostatnio tak dużo się mówi — i czy może on być przez nas akceptowany.

Ks. prof. H. Aldenhoven powiedział, iż Kościół starokatolicki zajął stanowisko w tej sprawie. Profesorowie z Chrześcijańskokatolickiego Wydziału Teologicznego Uniwersytetu w Bernie badali ten dokument, ta sprawa była dyskutowana przez Radę Synodalną, a opinię na ten temat przekazano do Genewy, jako oficjalne stanowisko Kościoła Chrześcijańskokatolickiego w Szwajcarii.

Wynikało z niego, że stwierdzenia dokumentu nie są sprzeczne ze stanowiskiem, jakie zajmują starokatolicy. Dodano przy tym w jakich punktach dokument powinien - zdaniem Kościoła chrześcijańskokatolickie - być uzupełniony i poprawiony.

Po tym wyjaśnieniu przewodniczący bp J. Brinkhues podziękował — w imieniu wszystkich uczestników Sympozjum bp. H. Gernemu i ks. prof. A. Aldenhovenowi za udział w Sympozjum, szczególnie H. Aldenhovenowi za jego konstruktywny i bardzo ciekawy referat. Życzył miłym Gościom szczęśliwego powrotu do kraju. Uczestnicy obrad głośnymi brawami pożegnali Gości ze Szwajcarii.

Następnie głos zabrał Pierwszy Biskup Majewski — Zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego — który wracając do referatu doc. J. Maciuszko mówił na temat porozumienia podpisanego pomiędzy Kościołem Starokatolickim w RFN i Kościołem ewangelickim w RFN. Bp T.R. Majewski powiedział: „Oczywiście, że Kościół Starokatolicki w RFN jest autokefalicznym Kościołem a jego biskupi są członkami Unii Utrechckiej i wnoszą konstruktywny wkład w dzieło starokatolicyzmu, ale chciałbym, żeby uczestnicy Sympozjum — szczególnie jeśli chodzi o księży Kościoła Polskokatolickiego — pamiętali o tym, że ta wolność powinna być realizowana w porozumieniu z Międzynarodową Konferencją Biskupów Starokatolickich Unii Utrechckiej. Jestem przekonany, że na najbliższej Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich — na którą i my zostaniemy zaproszeni — ta sprawa będzie dyskutowana. My także pragniemy jedności w Panu z tymi. wszystkimi, którzy służą sprawie Bożej, ale nasza droga, droga Kościoła Polskokatolickiego do takiego porozumienia jest jeszcze daleka.

Warszawa-Jablonna1988_04_28-30 W związku z koniecznością wcześniejszego opuszczenia Sympozjum i wyjazdu do Szwajcarii swoimi wrażeniami z pobytu w Polsce podzielił się bp Hans Gerny z Berna. Złożył on podziękowania za zaproszenie Go na Sympozjum, Skierował słowa uznania pod adresem jego organizatora, serdecznie pozdrowił wszystkich uczestników. Biskup H. Gerny powiedział: „Kiedy pierwszy raz przybyłem do Polski, nie rozumiałem ani słowa. Teraz — goszcząc po raz kolejny — czuję się tu bardzo dobrze. Kontakt z księżmi, biskupami jest bardzo serdeczny i ciepły”. Bp H. Gerny wyraził nadzieję, iż przedstawiciele duchowieństwa polskokatolickiego będą mogli przybyć na Konferencję Teologiczną do Insbrucka oraz na Międzynarodowy Kongres Starokatolików w Szwajcarii (który odbędzie się za 2 lata). „Bowiem jest ważną rzeczą — powiedział bp H. Gerny — aby duchowni różnych państw mieli kontakt między sobą”.

 

Na powyższym zakończono przedpołudniowe obrady. Przewodniczący bp J. Brinkhues w serdecznych słowach podziękował wszystkim uczestnikom za czynny udział w obradach.

W godzinach popołudniowych delegacja księży i biskupów — uczestników Międzynarodowego Sympozjum Naukowego złożyła wizytę kierownikowi Urzędu d/s Wyznań — Ministrowi W. Lorancowi. W skład delegacji weszli: Arcybiskup Marinus Kok z Holandii, Biskup Józef Brinkhues z RFN, Biskup T. Horstman z Holandii, Biskup dr F. Smit z Holandii, Zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego Pierwszy Biskup Tadeusz R. Majewski, ks. administrator, dr M. Pulec z Czechosłowacji, Biskup W. Skołucki oraz Biskup W. Wysoczański. zobacz / więcej...