WYSOCZAŃSKI  Wiktor

bp  prof. dr  hab.

 
Droga naukowa

    Zainteresowania naukowe Jego Ekscelencji biskupa profesora doktora habilitowanego Wiktora Wysoczańskiego krystalizowały się stopniowo podczas studiów teologicznych i prawniczych. Studia teologiczne ukończył w 1964 r. w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, uzyskując stopień magistra teologii starokatolickiej na podstawie pracy „Trwałość małżeństwa w polskim prawie rodzinnym i etyce katolickiej", napisanej pod kierunkiem bpa dra Maksymiliana Rodego. Studia prawnicze ukończył w 1971 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, uzyskując stopień magistra prawa. Pracę magisterską z zakresu prawa wyznaniowego napisał pod kierownictwem naukowym prof. dra hab. Michała Pietrzaka; tytuł pracy: „Zakres wolności sumienia i wyznania w ustawodawstwie Polski Ludowej" (Warszawa 1971, ss175).

   Od czasu powstania ChAT (1954 r.) na Sekcji Teologii Starokatolickiej wykłady i ćwiczenia prowadzili przeważnie eks-franciszkanie i jeden eks-orionista, którzy dopiero w Akademii uwieńczyli swe studia teologiczne obroną prac magisterskich. Nie byli oni jednak teologami starokatolickimi, o czym wiedzieli biskupi starokatoliccy na Zachodzie Europy i co osobiście wielokrotnie podnosił w swych publikacjach Biskup Profesor. Zwrócił na to uwagę także w swym referacie wygłoszonym na VI Synodzie Ogólnopolskim Kościoła Polskokatolickiego (Wrocław - 15 maja 1975 r.) Nie wyciągano zbyt szczegółowych wniosków z faktu przynależenia Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w USA i Kanadzie (w skrócie: PNKK) oraz Kościoła Polskokatolickiego w Polsce do Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich. Zgodnie z Deklaracją Utrechcką Biskupów Kościołów Starokatolickich z 24 września 1889 r., biskupów i kierowane przez nich Kościoły obowiązuje zachowywanie wiary starego Kościoła tak, jak wyrażona ona została w ekumenicznych symbolach i w powszechnie uznanych dogmatycznych orzeczeniach ekumenicznych niepodzielonego Kościoła pierwszego tysiąclecia. Pojęcia: „doktryna"' „teologia" zastępowano przeważnie pojęciem szerszym: „ideologia kościelna", „ideologia społeczna". Stąd też wydanie w ChAT trzytomowego dzieła zatytułowanego „Ideologia społeczna Nowego Testamentu" (t.I = 1975, t.II = 1976, t.III= 1978).

   30 września 1966 r. ks. Wiktor Wysoczański został zatrudniony w ChAT na stanowisku asystenta w Katedrze Teologii Praktycznej Starokatolickiej, przechodząc odtąd wszystkie szczeble kariery naukowej.

   W roku akad. 1971/72 studiował teologię na Wydziale Teologii Chrześcijańskokatolickiej Uniwersytetu w Bernie. Stypendium naukowe ufundował wybitny teolog starokatolicki bp prof. dr Urs Küry -zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego Szwajcarii. Odtąd zainteresowania naukowe skupiają się głównie na historii, nauce i ekumenicznych dążeniach Kościołów Starokatolickich zrzeszonych w Unii Utrechckiej, ze szczególnym uwzględnieniem PNKK w USA i Kanadzie oraz Kościoła Polskokatolickiego w Polsce, a także na prawie wyznaniowym i kościelnym (kanonicznym).

   W 1971 r. ukazała się pierwsza książka: Prawo wewnętrzne Kościołów i wyznań nierzymskokatolickich w PRL (Warszawa — Zakład Wydawniczy „Odrodzenie", ss. 396 ), zawierająca węzłowe problemy sytuacji prawnej nierzymskokatolickich Kościołów i związków wyznaniowych oraz bogaty zestaw informacji o tych Kościołach.

   Powstała - w wyniku dociekań naukowych - druga książka pt. „Polski nurt starokatolicyzmu" (Warszawa 1977, ss. 176 ) została bardzo przychylnie przyjęta i wysoko oceniona nie tylko w ChAT, ale także w PNKK w USA i Kanadzie. Wyrazem tego było jej przedrukowanie w odcinkach na łamach „Roli Bożej" - organu prasowego PNKK.

   Na podstawie bardzo bogatych materiałów archiwalnych proweniencji kościelnej (znajdujących się w Holandii, Szwajcarii, RFN, USA i Polsce) i państwowej (Archiwum Akt Nowych) napisał rozprawę doktorską pt.: „Starokatolicyzm polski i jego miejsce w Unii Utrechckiej w latach 1897-1944. Geneza oraz podstawowe zagadnienia prawno-us trój owe i doktrynalne" (ss.567), obronioną w 1982 r. w ChAT. Promotorem był ks. prof. dr Woldemar Gastpary, recenzentami zaś: bp prof. dr Maksymilian Rode i prof. dr hab. Michał Pietrzak.

   W wyniku dalszych badań naukowych, głównie na podstawie źródeł archiwalnych i współczesnej starokatolickiej literatury teologicznej, napisał rozprawę habilitacyjną pt. „Kościół Polskokatolicki w Polsce w latach 1944-1975. Sytuacja prawna, podstawowe założenia ustrojowe, teologiczne i społeczne oraz działalność w kraju i za granicą" (Warszawa 1984, ss.407 ). Kolokwium habilitacyjne odbyło się 7 maja 1985 r. Recenzentami dorobku naukowego i rozprawy byli: bp prof. dr Maksymilian Rode (ChAT), ks. prof. dr hab. Zachariasz Łyko (ChAT), prof. dr hab. Michał Pietrzak (Instytut Nauk o Państwie i Prawie Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego) i prof. dr hab. Władysław Chojnacki (Instytut Historii PAN).

   Rozprawy i artykuły teologiczne J.E. z zakresu prawa wyznaniowego były pisane z myślą o studentach i dyplomantach ChAT. Mają one być pomocą w edukacji teologów starokatolickich. Temu celowi winny służyć także rozprawy i artykuły teologiczne czołowych teologów starokatolickich, przetłumaczone na język polski i opublikowane w „Posłannictwie". Czołowe miejsce zajmuje polskie wydanie książki bpa Ursa Küry'ego: „Kościół Starokatolicki Historia, nauka, dążenia" (Warszawa 1996 ).

   Interesuję się teologią chrześcijaństwa wschodniego. Stąd "z wielką radością i zaangażowaniem uczestniczył w latach 1975-1987 w oficjalnym międzynarodowym dialogu teologicznym pomiędzy Kościołem Prawosławnym a Kościołami Starokatolickimi Unii Utrechckiej". W ciągu 14-letniej intensywnej pracy Komisji Mieszanej ustalono konsens co do szerokiego zasięgu klasycznych obszarów teologii dogmatycznej, ujęty w 25 wspólnych tekstach. Obecnie w Kościołach starokatolickich trwa proces recepcji wspólnie przyjętych tekstów dialogu. Dotąd Synody 5 Kościołów zrzeszonych w Unii Utrechckiej przyjęły te teksty. Kościół Polskokatolicki przyjął je na Synodzie w 1998 roku. Wymienione teksty zostały przez bp. prof. przetłumaczone na język polski i zamieszczone w książce bpa U.Küry'ego: „Kościół Starokatolicki... "

   "Zachodnioeuropejscy starokatolicy często podkreślają, że rozumieją prawosławnych, czy też zgadzają się z nimi, pod względem teologicznym, lecz nie w wielkim stopniu - pod względem duchowym i kulturowym. Ja natomiast rozumiem (czy też może zabrzmiałoby to skromniej: staram się zrozumieć) prawosławnych pod względem teologicznym, duchowym i kulturowym. Kościół Prawosławny jest po prostu bliski mojemu sercu".

   Dzięki staraniom i otwartemu zaangażowaniu J.E. bp prof. dr hab. W. Wysoczańskiego, Zwierzchnika Kościoła Polskikatolickiego, wspieranym przez bpa Hansa Gerny'ego - ówczesnego zwierzchnika Kościoła Chrześcijańskokatolickiego Szwajcarii, doszło do rozmów z Prymasem Polski ks. kard. Józefem Glempem. Dnia 27 listopada 1997 r., 292. Zebranie Plenarne Episkopatu Polski podjęło w Częstochowie decyzję o rozpoczęciu dialogu z Kościołem Polskokatolickim. Ze strony rzymskokatolickiej dialogowi przewodniczy bp dr Jacek Jezierski, wikariusz generalny archidiecezji warmińskiej, który uważa, że dialog ten „zamyka stulecie rozchodzenia się obu wspólnot" i jest to kairos Boży i czas łaski, gojenia i opatrywania ran. Dzisiaj można powiedzieć, że Kościół Polskokatolicki znalazł drogę wyjścia z historycznie uwarunkowanej izolacji oraz to, że na arenie europejskiej potrafi złożyć godne świadectwo żywotności kościelnego starokatolicyzmu. Realna też jest współpraca na niwie teologicznej.