Wiktor Wysoczański

Polski nurt starokatolicyzmu

 

W s t ę p Spis treści

Dzieje polskiego nurtu starokatolicyzmu, tj. Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego (skrót: PNKK) w USA, Kanadzie i Brazylii oraz Kościoła Polskokatolickiego w PRL, to istotny fragment dziejów naszego narodu i kultury narodowej.

Spełniając swe religijne i narodowe posłannictwo w świecie, Kościół partycypuje w kształtowaniu etosu współczesnego człowieka. Szanse w tym względzie zwiększa konstytucyjnie zagwarantowana w Polsce wolność sumienia i wyznania oraz wielki awans naszej Ojczyzny w świecie, która z każdym dniem ma coraz większe możliwości zaspokajania emocjonalnych, intelektualnych i kulturalnych potrzeb naszych rodaków.

Książka niniejsza jest pierwszą próbą całościowego ujęcia powstania i działalności PNKK w USA, Kanadzie i Brazylii oraz Kościoła Polskokatolickiego jako członków Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich. Toteż najpierw wiele uwagi poświęcam sprawom podłoża historycznego, na którym zrodziły się Kościoły starokatolickie zjednoczone w Unii Utrechckiej, oraz roli i znaczeniu Międzynarodowych Kongresów Starokatolików i Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich (skrót: MKBS). Następnie przedstawiam wspólne starokatolikom zasady doktrynalne, obowiązujące biskupów i ich Kościoły z tytułu uznania Deklaracji Utrechckiej z 24 września 1889 r., co stanowi podstawę przynależności do Unii Utrechckiej.

Sporo miejsca poświęcam też inicjatywom ekumenicznym starokatolików oraz zaangażowaniu Kościoła Polskokatolickiego na rzecz pokoju i jego działalności polonijnej.

Inicjatywa napisania tej książki wyszła od Rady Synodalnej Kościoła Polskokatolickiego na czele z jej przewodniczącym bpem Tadeuszem Majewskim i Zarządu Głównego Społecznego Towarzystwa Polskich Katolików ma czele z prezesem drem Janem Małuszyńskim, za co winien jestem im wdzięczność.

W książce wykorzystałem szereg publikacji zachodnich teologów starokatolickich, udostępnionych mi przez bpa prof. dra Ursa Küry'ego (zm. 1976), wieloletniego dziekana Wydziału Teologii Starokatolickiej Uniwersytetu w Bernie i sekretarza MKBS, ks. Franciszka Ackermainna z Olten oraz ks. prof. dra Wernera Küppersa, wieloletniego dyrektora Starokatolickiego Seminarium Duchownego przy Uniwersytecie w Bonn. Przy opracowaniu genezy, dziejów i programu religijno-społecznego PNKK w USA, Kanadzie i Brazylii oraz Kościoła Polskokatolickiego nader cenne okazały się unikalne już dziś publikacje PNKK, a także dokumenty archiwalne udostępnione mi przez bpa Antoniego Rysza, ordynariusza Diecezji Centralnej PNKK w USA.

Wiele zrozumienia znalazłem też u Pierwszego Biskupa PNKK Tadeusza Zielińskiego oraz prezesa Polskiej Narodowej „Spójni" Wincentego Juskiewicza w czasie lektury w 1975 r. pierwszych roczników „Straży" w Scranton.

Nadto wykorzystałem w książce dokumenty archiwalne ze zbiorów: Rady Synodalnej Kościoła Polskokatolickiego, Społecznego Towarzystwa Polskich Katolików, Polskiej Rady Ekumenicznej, a także dokumenty zebrane przeze mnie od duchowieństwa i wiernych Kościoła Polskokatolickiego.

Wszystkim wymienionym i nie wymienionym osobom, z których pomocy korzystałem, składam tu gorące podziękowanie.

Uważałbym swe skromne zadanie za spełnione, gdyby książka ta znalazła życzliwe przyjęcie Czytelników i przyczyniła się do lepszego poznania i zrozumienia poruszonych w niej zagadnień.

Autor